TRABZON’UN ETNİK YAPISI

Memleketimiz…
Tutkumuz…
Gurur kaynağımız…
Trabzon.

            Acaba kendimizi ne kadar tanıyoruz. Rum muyuz, Laz mıyız? Ne kadar Türk’üz. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethedilmesiyle tabi ki başlamadı bu serüven. Trabzon’a ilk adımlar 11. Yüzyıla kadar dayanır. Ama asıl göç 1071 Malazgirt Zaferiyle başlar.

Öncelikle şu miti ortadan kaldıralım. Trabzon’da Laz yoktur ve Lazca konuşulmaz. Laz kökenli vatandaşlarımız Rize ve Artvin’de vardırlar. Peki, Rumluk var mı?

                Trabzon Rum İmparatorluğu 4.Haçlı seferleri sırasında Haçlıların İstanbul’u yağmalamasından kaçan Rumlar tarafından 1204 yılında Trabzon merkezli kuruldu. Bu tarihten itibaren öncesi olsa da daha yoğun yaşamaya başlamışlardır. Daha sonra atalarımız fetih ettikten sonra gittikçe Türkleşmeye başlayan Trabzon’da 1869 yılında yapılan nüfus sayımında Trabzon’un toplam nüfusu 105 bin iken Rumların sayısı yaklaşık 15 bin idi. Bilinen o ki dünyada artan milliyetçilik olayları ve Kurtuluş Savaşından sonra yapılan mübadeleden sonra Rumlar, Yunan topraklarına gitmişlerdir.

                  Günümüze gelen Rum var mıdır? Çok çok azdır varsa bile Müslüman ve Türk kültürünü benimseyen Rumlardır. 1-2 nesil sonrada çok büyük ihtimal tamamıyla asimile olurlar. Rumca konuşanlar bile artık dillerini terk etmeye başladılar. Anlayacağınız Rum kökenli Trabzonlular ya asimile olmuşlardır ya da hiç yok denecek kadar azdır. Peki, Ermeni var mıdır? 1869 yılındaki nüfus sayımında 4500 civarı gözüküyor. Nüfusun % 3-5’i hemen hemen. 1915 yılında başlayan Tehcir ile Anadolu’daki Ermeniler göçe tabi tutulmuştur ve günümüzde Ermeniler Trabzon’da yoktur ya da asimile olmuştur.

                Gelelim Türklere… Öncelikle şunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Trabzonlular az çok harmanlanmış olsa da hemen hemen çoğu Türk’tür. Peki, bu Türkler kimler, nerden gelmişlerdir.

                  Kısa bir araştırmayla Osmanlının iskân politikasının amacını herkes öğrenebilir. İki amacından biri de kavgalı olan 2 aileden birini iskân ettirmektir. Bu politikadan Karamanoğullarını ortadan kaldırdıktan sonra Konya’dan, Karesioğullarınıda fetih ettikten sonra Maraş’tan Türkler Trabzon’a yerleşmişlerdir. Yani kökeninizde Konyalılık, Maraşlılık olma ihtimali belki de Rum olma ihtimalinden daha fazladır…  

             Trabzon’a Konya ve Maraştan gelen Türklerin günümüzdeki nüfusun %9-10 civarının kökünü oluşturduğu söyleniyor. Trabzon, Anadolu’da geç feth edilmiş bir yer olduğundan Türkleşmesi için konargöçer Türkler Trabzon’a yerleştirilmiştir.

Ve finale gelelim.
              Birçok göçebe Türk ve Anadolu’dan gelen Türklerin yanı sıra Çepni ve Kıpçak(diğer ismi Kuman) Türkleri de bu yörede bir hayli fazladır. Kıpçaklar Türk topluluklarından ve savaşçı özellikleriyle tanınırlar. Doğu Avrupa ve Karadeniz’in kuzeyinde varlıklarını göçebe olarak sürdüren Kıpçak Türkleri Anadolu kapılarının açılmasıyla Trabzon’a gelmeye başlamışlardır. Genellikle Trabzon’un doğu ilçelerinde (Yomra özellikle) varlıklarını sürdürüp sarışın ve mavi gözlülerdir.

Çepniler…
                Neden Trabzon insanı sinirlidir sorusuna sosyolojik cevap arayanlar için güzel bir cevap olabilir Çepniler. Çepniler agresif ve savaşçı özellikleri Selçuklular tarafından da kullanılmış olup savaşlarda ön saflarda olan bir Oğuz boyudur. Osmanlılarda da bu özellik devam etmiş olup Trabzon’un feth edildikten sonra Çepniler Trabzon ve Giresun’u yurt edinmişlerdir. Özellikle Şalpazarı’nda hemen hemen herkes Çepnilidir…

                Kimi için soy önemlidir, kimisi için asıl olan insanlıktır. Hepimiz farklı kültürlerden farklı soylardan gelsek de, tek bir Trabzon var. Trabzon kültürünü kabullenmiş herkesin bu memlekete sahip çıkması dileğiyle…